Vì sao lại mất ngủ? Cùng xem Đông y nói thế nào

Nguyên nhân, cơ chế gây mất ngủ

1. Lo nghĩ mệt mỏi quá độ, tổn thương tâm và tỳ

Làm việc trí não quá độ, suy nghĩ quá nhiều, tổn thương tâm âm, thần chí không an ổn sẽ gây mất ngủ. Thường xuất hiện ở những người làm việc trí óc và lo lắng quá nhiều.

Sau cơn bạo bệnh, bệnh lâu ngày, nôn mửa ỉa chảy, tổn thương tỳ vị, ăn uống không đầy đủ dinh dưỡng, các chất dinh dưỡng không được hấp thu tốt, khí huyết không đủ, dinh dưỡng kém, không có dinh dưỡng đi lên nuôi dưỡng vùng não bộ. Gây ra chứng tâm thận bất an.

“Cảnh Nhạc toàn thư”: Suy nghĩ mệt mỏi quá độ tất sẽ khiến cho huyết dịch hư hao, thần và hồn không làm chủ, cho nên gây ra mất ngủ.

“Loại chứng trị tài – Bất mị”: Suy nghĩ quá độ gây tổn thương tới tỳ, tỳ huyết khuy tổn, khiến người trẻ tuổi bị mất ngủ.

Có thể thấy, việc lao động trí óc quá nhiều, lo lắng suy nghĩ quá độ là một nguyên nhân quan trọng gây ra mất ngủ

2. Dương không giao được với âm, tâm thận bất giao

Thể chất vốn hư nhược hoặc bị bệnh lâu ngày khiến thận âm bị hao tổn, không thể đi lên đến tâm, thủy không tề được hỏa, khiến cho tâm hỏa vượng lên, gây ra mất ngủ

Ngũ chí quá mức (ngũ chí là năm loại cảm xúc ứng với năm tạng phủ: hỉ, nộ, tư, bi, khủng), cảm xúc vui buồn quá độ. Tâm hỏa quá vượng, không thể đi xuống giao với thận, tâm thận không gặp nhau, tâm hỏa vượng lên quấy nhiễu thần minh, thần chí không yên sẽ gây mất ngủ.

“Cảnh Nhạc toàn thư”: Chân âm không đầy đủ tinh huyết, âm dương không giao hòa, thần chí không có nơi an ổn.

Cơ thể hư nhược quá mức gây tổn thương thận âm, cảm xúc quá mãnh liệt, thay đổi quá lớn khiến cho tâm hỏa vượng, thận âm hư, tâm và thần không thể cùng bổ trợ cho nhau, từ đó gây ra chứng mất ngủ.

Quan hệ tình dục nhiều, thận tinh và thận âm bị suy tổn, cũng là một nguyên nhân.

3. Âm hư hỏa vượng, can dương thượng nhiễu

Do tình chí gây tổn thương tới tạng can, khiến can mất đi sự điều đạt, khí uất không thông, uất hóa thành hỏa, hỏa bốc lên trên gây nhiễu loạn tâm thần. Hoặc do âm hư khiến cho can dương thượng khang gây nhiễu động tâm thần, tâm thần không yên ổn sẽ dẫn tới mất ngủ.

Tính cách vốn nóng nảy, tâm tình u uất dễ khiến cho khí uất hóa hỏa, hỏa bốc lên tâm thần gây ra mất ngủ.

4. Tâm hư đởm khiếp, tâm thần bất an

Tâm hư, đởm suy yếu không thể làm chủ sự quyết đoán, gặp chuyện dễ sợ hãi, tâm thần bất an, cũng dễ gây ra mất ngủ

Kiểu bệnh nhân như thế này rất nhiều, nhiều người thường mô tả: Bản thân rất nhát gan, nói nhỏ sợ giật mình. Khi gặp chuyện thường luôn do dự thiếu quyết đoán, nghĩ đi nghĩ lại. Thậm chí một số người bình thường rất quyết đoán, có thể tự mình đưa ra sách lược cho mình cũng sẽ có những giai đoạn cảm thấy như vậy. Vậy thì nguyên nhân là do dâu? Chính là do tâm hư đởm khiếp. Thông qua việc bồi bổ tâm khí và đởm khí có thể thấy hiệu quả rõ rệt. Không chỉ không còn nhút nhát sợ hãi, còn có thể trở nên quyết đoán mạnh mẽ, không còn lo lắng do dự nữa.

5. Vị khí không đủ, đêm nằm ngủ không yên

Ăn uống quá nhiều trong một bữa hoặc liên tục dễ gây tổn thương tỳ vị, khi tỳ vị bị tổn thương, thức ăn bị trì trệ, đàm nhiệt sẽ vượng lên, khí cơ tại trung tiêu bị tắc trở không thông, tỳ vị không hòa hợp. Mọi người đều từng nghe tới câu: Vị không điều hòa, nằm không yên ổn. Chính là vì nguyên nhân này.

Tổng kết lại những điều đã viết ở trên: Nguyên nhân gây ra mất ngủ có rất nhiều. Nhưng chủ yếu liên quan tới tâm can tỳ thận, cùng việc hư suy phần âm và phần huyết. Bản chất cơ chế biến hóa của bệnh này đều là do âm thịnh dương suy, âm dương không điều hòa, không thể giao với nhau.

Can tàng huyết, cũng có nghĩa là huyết được dự trữ tại can, thì can mới có thể mềm mại, tính tình mới có thể dễ chịu, nếu như can huyết hư hao thì can hỏa sẽ vượng lên, khiến cho con người dễ nóng nảy.

Tỳ thống nhiếp huyết, nên huyết mới có thể vận hành bình thường trong lòng mạch.

Thận dương có tác dụng biến huyết hóa thành tinh, được trữ ở thận, thận tinh đi lên gặp tâm, tâm khí đi xuống gặp thận, thì thần chí sẽ được an yên.

Nếu như nóng nảy, lo nghĩ, u uất, mệt mỏi quá độ, gây tổn thương các cơ quan này, thì tinh huyết sẽ tự nhiên bị tiêu hao, tinh huyết hư tổn không thể nuôi dưỡng đại não, sẽ gây ra mất ngủ.

Do vậy chứng mất ngủ rất ít khi có thực chứng, chủ yếu là hư chứng.